Φλερόβιο και Λιβερμόριο

Φλερόβιο (Flerovium, Fl) και Λιβερμόριο (Livermorium, Lv) είναι τα ονόματα των στοιχείων με ατομικό αριθμό 114 και 116 του Περιοδικού Πίνακα των Στοιχείων. Τα δύο στοιχεία είναι τεχνητά, ραδιενεργά και βραχύβια. Πρωτοδημιουργήθηκαν στο Joint Institute of Nuclear Research στη Dubna, Ρωσία, το 1998 και το 2000 αντίστοιχα και η  ανακάλυψή τους επιβεβαιώθηκε από το Lawrence Livermore National Laboratory των ΗΠΑ. Οι ονομασίες των νέων στοιχείων είχαν προταθεί από τους ερευνητές που τα ανακάλυψαν, και εγκρίθηκαν τελικά από τη Διεθνή Ένωση Καθαρής και Εφαρμοσμένης Χημείας (IUPAC), προχθές 31 Μαΐου 2012. Tο Φλερόβιο και το Λιβερμόριο διασπώνται αυθόρμητα σχεδόν αμέσως μετά το σχηματισμό τους, γι΄αυτό και οι χημικές ιδιότητές τους είναι δύσκολο να μελετηθούν. Tο Φλερόβιο ονομάστηκαν έτσι προς τιμήν του Flerov Laboratory of Nuclear Reactions Flerovium της Ρωσίας - το εργαστήριο έχει πάρει το όνομα του Ρώσου πυρηνικού φυσικού Georgiy N. Flerov, πατέρα της πρώτης ατομικής βόμβας της ΕΣΣΔ. Με το Λιβερμόριο τιμάται το  Εθνικό Εργαστήριο Lawrence Livermore στην Καλιφόρνια, ΗΠΑ, στο οποίο έχουν ανακαλυφθεί και τα  (ανώνυμα) στοιχεία με ατομικό αριθμό 113 και 118 - ένα άλλο στοιχείο, το Λωρένσιο (Lr) έχει ήδη το όνομά του ιδρυτή του εργαστηρίου, του Αμερικανού φυσικού Ernest O. Lawrence (Βραβείο Νόμπελ Φυσικής 1939).

Tsernobyl, 25 χρόνια μετά

Το ατύχημα της Φουκουσίμα στην Ιαπωνία (εδώ κι εδώ) άνοιξε ξανά τη συζήτηση σχετικά με την χρησιμότητα και την επικινδυνότητα της πυρηνικής ενέργειας. Στην Ουκρανία, 25 χρόνια πριν, στις 26 Απριλίου του 1986, συνέβη το χειρότερο πυρηνικό ατύχημα στον πυρηνικό σταθμό ηλεκτροπαραγωγής της πόλης Τσερνομπίλ της Ουκρανίας από βλάβη στο σύστημα ψύξης σε έναν από τους τέσσερις αντιδραστήρες του (περισσότερα εδώ). Η ραδιενέργεια που εκλύθηκε ήταν ισοδύναμη με 500 βόμβες σαν αυτή που κατέστρεψε τη Χιροσίμα. Περισσότερα από 400 000 άτομα απομακρύνθηκαν από την περιοχή, τότε, ενώ περίπου 5 εκατομμύρια άτομα προσβλήθηκαν από τη ραδιενέργεια, από τα οποία εκτιμάται ότι 15 000 πέθαναν στο διάστημα που πέρασε μέχρι σήμερα. Λίγες ημέρες μετά το ατύχημα ένα "σύννεφο" ασθενούς ραδιενέργειας κάλυψε σχεδόν ολόκληρη την Ευρώπη (δες κι εδώ).

Παρόλα αυτά, οι Ουκρανοί επιμένουν στην πυρηνική ενέργεια και ισχυρίζονται ότι μέσα στα 25 χρόνια που πέρασαν από το ατύχημα η ασφάλεια των πυρηνικών εγκαταστάσεων βελτιώθηκε. «Θα μπορούσε να υπάρξει ο απολύτως ασφαλής αντιδραστήρας, ωστόσο τίθεται ζήτημα ισορροπίας σε σχέση με το κόστος λειτουργίας του. Βεβαίως, θεωρώ ότι οι νέοι αντιδραστήρες τρίτης γενιάς είναι πολύ ασφαλείς» αναφέρει ο Ανατόλι Νοσόφσκι, ο οποίος εργάζεται ως αναπληρωτής διευθυντής στην υπηρεσία που ελέγχει τις προδιαγραφές ασφαλείας στις πυρηνικές εγκαταστάσεις της Ουκρανίας. «Πιστεύω ότι πολλοί άνθρωποι που αρνούνται μετά βδελυγμίας την ατομική [πυρηνική] ενέργεια απλώς δεν ξέρουν περί τίνος πρόκειται και υπερβάλλουν. Ωστόσο, φυσικά και πρέπει οι αποφάσεις για την κατασκευή τέτοιων εγκαταστάσεων να γίνονται με τη συμφωνία των πληθυσμών που βρίσκονται γύρω» σχολιάζει ο Ουκρανός επιστήμονας (δες εδώ).

Ο Ντμίτρι Μπαζίκα αναπληρωτής Γενικός Διευθυντής σε κρατικό κέντρο που μελετά τις συνέπειες της ραδιενέργειας στην υγεία υποστηρίζει ότι σίγουρα η ραδιενέργεια συνδέεται με δημιουργίες όγκων και με καρδιακές παθήσεις και ότι «πριν το Τσέρνομπιλ η αντιμετώπιση της ατομικής ενέργειας στη ΕΣΣΔ δεν ήταν η δέουσα και εκτιμά ότι το συγκεκριμένο ατύχημα θα μπορούσε να είναι πολύ χειρότερο. Ωστόσο θεωρώ πως κάποιες χώρες που χρειάζονται την ατομική ενέργεια θα πρέπει να αποφασίζουν λαμβάνοντας υπόψη την γνώμη του λαού, κάνοντας σχετικά δημοψηφίσματα εξηγώντας τα οφέλη αλλά και τους σχετικούς κινδύνους» (εδώ, αλλά κι εδώ).

Σήμερα, για τους περισσότερους Ουκρανούς το Τσερνομπίλ αποτελεί απλώς ένα κομμάτι της ιστορίας, συναισθηματικά φορτισμένης μεν, αλλά ιστορίας. Εξαιρούνται φυσικά τα εκατοντάδες χιλιάδες άτομα που επλήγησαν άμεσα από την καταστροφή. Για την 45χρονη Ιρίνα Λομπάνοβα, η οποία άνοιξε την καρδιά της στην εφ. Καθημερινή (εδώ), το Τσερνομπίλ δεν στέρησε μόνο την υγεία της αλλά σημάδεψε όλη τη ζωή της. «Ο γάμος μου ήταν ο τελευταίος στο Πρίπιατ (Pripyat, πόλη που δημιουργήθηκε για να στεγάσει τους εργαζόμενους στον πυρηνικό σταθμό). Το ατύχημα είχε γίνει τη νύχτα μεταξύ 25 και 26 Απριλίου, λίγο μετά τα μεσάνυχτα. Ακούσαμε ένα βουητό αλλά δεν καταλάβαμε περί τίνος πρόκειται. Μια ώρα αργότερα άρχισαν να βαράνε τα τηλέφωνα ωστόσο δεν υπήρχε καμία ασφαλής πληροφορία για το τι είχε συμβεί. Το άλλο πρωί ρωτήσαμε τις αρχές για τι θα πρέπει να γίνει με τον γάμο μας και μας απάντησαν ότι ο γάμος πρέπει να γίνει ή, τέλος πάντως, ότι δεν υπάρχει κανένας λόγος να μην γίνει. Στις 26 Απριλίου του 1986 έγιναν συνολικά 7 γάμοι στο Πρίπιατ. Ο δικός μας ήταν ο τελευταίος. Φεύγοντας από το δημαρχείο κρατούσα ένα μπουκέτο με λουλούδια τα οποία μαράθηκαν κυριολεκτικά στα χέρια μου».

Ο Ιβάν Ιβάνοβιτς Σεμενιούκ, ένας εύθυμος παππούς 74 ετών, ζει στην απαγορευμένη περιοχή μαζί με τη γυναίκα του Μαρία. «Γυρίσαμε με τη γυναίκα μου το 1988 στο χωριό μας», εξιστορεί. «Έξω μας είχαν δώσει ένα σπίτι αλλά δεν τα πήγαμε καλά με τους γείτονες. Δεν μας αντιμετώπιζαν καλά και τελικά σκέφτηκα ότι δεν έχω κανένα λόγο να τριγυρνάω από εδώ και από εκεί πλάι σε ξένους ανθρώπους. Έχω το σπίτι μου». Τα παιδιά τους ζουν εκτός ζώνης και τους επισκέπτονται σπάνια. Συντηρούνται με τα λαχανικά που καλλιεργούν, έχει κότες και μερικά γουρούνια. Παίρνει μια μικρή σύνταξη και πολλά δώρα από επισκέπτες που έρχονται στη ζώνη σε κάθε επέτειο. Εκτός από τους κατοίκους που επέστρεψαν στην πόλη κυκλοφορούν κάθε μέρα εκατοντάδες άτομα, κυρίως οι εργαζόμενοι για την αδρανοποίηση των αντιδραστήρων. Ακόμα υπάρχει μεγάλος αριθμός εργαζομένων για τη φύλαξη και την ασφάλεια, δασοπυροσβεστών, αστυνομικών κ.ά. οι οποίοι περνάνε πολλές ώρες μέσα στη ζώνη, αλλά και ...τουριστών(!) (δες εδώ). Η πλειοψηφία τους έχει δεθεί με την περιοχή, αγαπάνε την απόλυτη γαλήνη των πόλεων που παραδόθηκαν στην κακιά τους μοίρα.

Στη μεγαλύτερη πόλη της περιοχής, το Πρύπιατ, οι δρόμοι και τα κτίρια έχασαν τη μάχη με τη φύση. Τα δέντρα και το χορτάρι μπαίνουν στα διαμερίσματα όπου πριν την καταστροφή ζούσαν 50 000 άτομα. Στις γύρω περιοχές αγριογούρουνα, λύκοι, αλεπούδες αλλά και άγρια άλογα έχουν πολλαπλασιαστεί. 25 χρόνια μετά, η φύση στο Τσερνομπίλ έχει θεριέψει (δες κι εδώ) αποδεικνύοντας ότι στο τέλος οι μόνοι χαμένοι από την καταστροφή του περιβάλλοντος θα είναι οι ίδιοι οι άνθρωποι.

Δείτε και το ντοκιμαντέρ Τσερνομπίλ (ψηφιακό αρχείο ΕΡΤ).
Αναδημοσίευση από http://nikosblogout.blogspot.com/2011/04/25.html

Φύκος "τρώει" ραδιενεργό στρόντιο!

Ένα μονοκύτταρο φύκος του γλυκού νερού θα μπορούσε να καθαρίζει το ραδιενεργό στρόντιο έπειτα από πυρηνικά δυστυχήματα, προτείνουν Αμερικανοί ερευνητές.Είναι το  Closterium moniliferum, με χαρακτηριστικό σχήμα μισοφέγγαρου, ένας μικροργανισμός του φυτοπλαγκτού βρίσκεται σε λίμνες σε ποτάμια όλου του κόσμου.Έχει την ιδιότητα να συσσωρεύει κρυστάλλους βαρίου στα κενοτόπιά του, αν και παραμένει ασαφές για ποιο λόγο σχηματίζει κρυστάλλους βαρίου -πιθανόν το βάριο συσσωρεύεται στα κενοτόπια ως παραπροϊόν, απλώς και μόνο επειδή σχηματίζει ενώσεις με το θείο που υπάρχει ούτως ή άλλως σε αυτούς τους ενδοκυττάριους χώρους. Τώρα, επειδή τα άτομα στροντίου έχουν ιδιότητες παραπλήσιες με του βαρίου, οι βιοχημικοί μηχανισμοί του μικροβίου συχνά μπερδεύονται και συσσωρεύουν και στρόντιο μαζί με το βάριο.Aυτό σημαίνει ότι το C. moniliferum μπορεί να συσσωρεύει στο εσωτερικό του, έστω και κατά λάθος, το ραδιενεργό ισότοπο του στροντίου που παράγεται στους αντιδραστήρες.Το στρόντιο-90 θεωρείται ιδιαίτερα επικίνδυνο για τον άνθρωπο επειδή έχει μάζα και ιδιότητες παραπλήσιες με του ασβεστίου. Αυτό σημαίνει ότι το ραδιενεργό ισότοπο μπορεί να παίρνει τη θέση του ασβεστίου και να συσσωρεύεται έτσι στο γάλα, τα οστά, τον μυελό των οστών και σε άλλους ιστούς του σώματος. Δεδομένου ότι το στρόντιο δεν απομακρύνεται από τον οργανισμό και έχει χρόνο ημιζωής λίγο περισσότερο από 30 χρόνια, η ιοντίζουσα ακτινοβολία που εκπέμπει μπορεί δυνητικά να προκαλέσει καρκίνο. Πάντως, άγνωστο παραμένει επίσης πόσο ανθεκτικό στη ραδιενέργεια είναι το Closterium moniliferum.Περισσότερα εδώ.

Κίνδυνοι και μέτρα προστασίας από τη ραδιενέργια

Η έκθεση σε ιοντίζουσα ακτινοβολία μπορεί να έχει είτε άμεσα, είτε πιο μακροπρόθεσμα βλαπτικά αποτελέσματα για την υγεία. Σημαντικές είναι οι βλάβες που μπορεί να προκληθούν στο γενετικό του υλικό του κυττάρου (στο DNA), διότι αυτές συνδέονται τόσο με τη μεταβίβαση κληρονομικών ανωμαλιών στους απογόνους, όσο και με τη διαδικασία της καρκινογένεσης. Οι ακτινοβολίες περιλαμβάνονται στους περίπου 4000 γνωστούς καρκινογόνους παράγοντες, σύμφωνα με την Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας (ΕΕΑΕ). Πιο ευαίσθητοι στη ραδιενέργεια είναι ο θυρεοειδής (καρκίνος του συγκεκριμένου αδένα) και ο μυελός των οστών (λευχαιμία).Ο κίνδυνος για τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα της ακτινοβολίας εξαρτάται από τη λεγόμενη ενεργό δόση, η οποία, με τη σειρά της, εξαρτάται από την απορροφούμενη στο ανθρώπινο σώμα ενέργεια, το είδος της ακτινοβολίας και το είδος του ακτινοβολούμενου ιστού (δες κι εδώ).Μονάδα μέτρησης της ενεργού δόσης  είναι το Sievert (Sv-Σιβέρτ) και τα υποπολλαπλάσιά του mSv (μιλισιβέρτ) και μSv (μικροσιβέρτ).Η μέση ενεργός δόση ενός ατόμου που οφείλεται στις τεχνητές και στις φυσικές πηγές ραδιενέργειας του γήινου περιβάλλοντος, είναι 0,31 mSv και 2,4 mSv για κάθε χρόνο αντίστοιχα, ενώ η ενεργός δόση που αντιστοιχεί σε μια τυπική ακτινογραφία θώρακος, είναι περίπου 0,02 mSv, σύμφωνα με την ΕΕΑΕ. Το όριο ασφαλούς έκθεσης ενός ατόμου σε ακτινοβολία είναι 1 mSv ετησίως, ενώ για τους επαγγελματικά εκτιθέμενους αυξάνει στα 20 mSv (δες κι εδώ). Η ένταση της ραδιενέργειας είναι αντιστρόφως ανάλογη με το τετράγωνο της απόστασης από την πηγή της ακτινοβολίας (λ.χ. από ένα πυρηνικό αντιδραστήρα με διαρροή).Σύμφωνα με τους ειδικούς, ο κίνδυνος για καρκίνο αυξάνεται όταν η έκθεση στην ακτινοβολία ξεπεράσει τα 100 mSv το χρόνο και γίνεται θανατηφόρα αν φτάσει στα 5000 mSv (5 Sv) σε διάστημα μερικών ωρών. Η έκθεση σε 1 Sv ακτινοβολίας εκτιμάται ότι αυξάνει τον κίνδυνο θανατηφόρου καρκίνου κατά περίπου 5%. Οι μέχρι τώρα μετρήσεις στην Ιαπωνία γύρω από τους κατεστραμμένους αντιδραστήρες είναι γύρω στα 400 mSv, δηλαδή δείχνουν τετραπλάσια επίπεδα σε σχέση με αυτά που αυξάνουν τον κίνδυνο για καρκίνο. Οι μέχρι τώρα επιστημονικές μελέτες έχουν εστιάσει κυρίως στον κίνδυνο καρκίνου λόγω μεγάλων δόσεων ακτινοβολίας και υπάρχει μικρότερη επιστημονική συμφωνία σχετικά με τις συνέπειες της έκθεσης σε μικρές δόσεις. Οι μεγάλες δόσεις προκαλούν ναυτία, εμετό, αδυναμία, διάρροια, πονοκεφάλους, πυρετό, πτώση μαλλιών, δερματικά εγκαύματα, δυσλειτουργία οργάνων, πρόωρη γήρανση και πιθανώς πρόωρο θάνατο (δες και συμπτώματα λόγω ραδιενεργού έκθεσης, εδώ). Τα καρκινογόνα ραδιοϊσότοπα καίσιο-137 και ιώδιο-131 είναι οι κυριότερες απειλές μέχρι στιγμής από τη διαρροή ραδιενέργειας στην Ιαπωνία (σχετικά εδώ). Το καίσιο-137, που είναι πιο επικίνδυνο, μπορεί να μολύνει την τροφή και το νερό, συσσωρευόμενο στους μαλακούς ιστούς του οργανισμού, όπως στους μυς. Έχει ημιζωή περίπου 30 ετών και αποβάλλεται σταδιακά μέσω των ούρων. Το ιώδιο-131, που αναπνέεται ή καταπίνεται, έχει πιο σύντομη ημιζωή οκτώ ετών. Συγκεντρώνεται στον θυρεοειδή και μπορεί να προκαλέσει καρκίνο σε λίγα χρόνια, ενώ σε χαμηλές δόσεις μειώνει την παραγωγή των ορμονών του αδένα. Στους τρόπους προστασίας σε περίπτωση διαρροής ραδιενέργειας περιλαμβάνονται  η καταφυγή σε ένα αεροστεγώς κλεισμένο χώρο, κατά προτίμηση σε ένα υπόγειο ή ειδικό καταφύγιο, καθώς και η λήψη χαπιών ιωδίου. Η σφράγιση του χώρου διαμονής, αν πρόκειται για σπίτι, πρέπει να γίνεται σε όλα τα παράθυρα και τις πόρτες με κολλητικές ταινίες και κάθε άλλο μέσο, ώστε να μην εισχωρήσει η ραδιενεργός σκόνη στο χώρο, την εισπνεύσουν οι άνθρωποι και επικαθήσει στους πνεύμονές ή το δέρμα τους. Βοηθάνε επίσης τα συχνά ντους, ώστε να απομακρυνθούν τυχόν ραδιενεργά σωματίδια που έχουν εναποτεθεί στο δέρμα, αλλά δεν πρέπει κανείς να τρίβει το δέρμα του για να μην διευκολύνει την είσοδο των σωματιδίων στον οργανισμό. Το κάπνισμα, το φάγωμα των νυχιών, η επαφή των δαχτύλων με το στόμα κλπ. πρέπει να αποφεύγονται επίσης, σύμφωνα με το Ινστιτούτο Ραδιοπροστασίας και Πυρηνικής Ασφάλειας (IRSN) της Γαλλίας. Τα χάπια ιωδίου, που μοιράζουν οι αρμόδιες Αρχές, όταν κρίνουν ότι πρέπει, πλημμυρίζουν με ιώδιο τον θυρεοειδή, ώστε να μην μπορεί να απορροφήσει πια το ραδιενεργό ιώδιο. Έτσι, εμποδίζουν τον καρκίνο του θυρεοειδούς, ένα κίνδυνο που αφορά πρωτίστως τα μωρά, τα παιδιά, τους εφήβους, τις έγκυες και τις μητέρες που θηλάζουν. Κατά προτίμηση, το ιώδιο λαμβάνεται μια ώρα πριν την έκλυση της ραδιενέργειας, ενώ μπορεί να ληφθεί και 24 ώρες μετά το πυρηνικό ατύχημα, αλλά η προστασία του που παρέχει τότε, είναι μειωμένη πια κατά 25%. Διαβάστε και Η ζωή με τη ραδιενέργεια.

21-3-2011 Ανιχνεύτικε ραδιενέργεια σε τρόφιμα και νερό

21-3-2011 Αισιοδοξία για τη Φουκοσίμα, ανησυχία για τα τρόφιμα 

30-3-2011 Japan nuclear: Fukushima seawater radioactivity 'rises'
2-4-2011 Μεγάλη διαρροή ραδιενέργειας στη Φουκοσίμα
17-5-2011 Επικίνδυνη η κατάσταση στη Φουκοσίμα... 
14-6-2011 Μετρητές ραδιενέργειας στα παιδιά της Φουκοσίμα 

24-5-2012 WHO : Post-Fukushima radiation levels in Japan 'low'

Πηγή:http://portal.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_kathciv_1_16/03/2011_383108